نگاهی به ادبيات آفريقای جنوبی در گذشته و حال(۳)

 

 

  • شعر

 

 در نگاهی فراگیر به رابطة شعر و سیاست باید گفت که شعر به ایجاد صدایی در برابر آپارتاید توفیق یافت و توانست حضور فعال و زندة خود را در افریقای جنوبی حفظ کند.

یکی از نقاط درخشان شعری آفریقای جنوبی از دهه ۱۹۴۰ شکل گرفت .زمانی که شاعرانی همچون بی دبلیو ویلاکازی که به زبان زولو شعر می سرود و نیز اچ آی یی دهلومو که شعر بلند دره هزار کوه را در سال ۱۹۴۱ سروده است فعالیت داشتند.

از میان شاعران برجسته آفریقای جنوبی که همچنین سهمی اساسی در پیشبرد مبارزات ازادیخواهانه و ضد آپارتاید داشتند می توان از مزیسی کوننه  و کوراپتس (ویلی ) کگوسیتسایل Keorapetse (Willie) Kgositsile نام برد.

مزیسی کوننه شاعر برجسته و فعال ضد آپارتاید  است که تابو امبکی رییس جمهور آفریقای جنوبی و همرزم او در بزرگداشت او گفت: " کوننه آفریقایی فوق العاده ای بود که توانست با حضورش ، گذشته ، حال و آیندة مارا در هویتی بهم پیوسته و متحد حفظ کند."امبکی افزود :"او یکی از اندیشمندان . هنرمندانی بود که در جستجوی راهی برای حفظ شان انسان سیاهپوست بر آمد.

کوننه به عنوان یکی از شاعران برجسته و نیز برندة جوایز متعدد شعری از جمله شاعر برگزیدة آفریفا در سال 1993 و نیز بهترین شاعر آفریقای جنوبی در سال 2005 به ادبیات شفاهی زولو  توجه خاصی داشت و ضمن انتخاب زبان زولو برای متن اصلی آثارش خود بعضی از آنها را به زبان انگلیسی برگرداند.

از آثار جالب توجه او می توان به سرایش یک اثر حماسی  بنام " امپراتور بزرگ شاکا " Emperor Shaka The Great

 در سال 1979 اشاره کرد که در واقع ترجمة انگلیسی این حماسة شفاهی ست.این حماسه در بارة یک رهبر قدرتمند زولو در اوایل قرن نوزدهم است.چارلز.آ .لارسن Charles A. Larsonمقاله ای مفصل در خصوص مقایسة این اثر با ایلیاد و ادیسه نوشته است.

این شاعر پرکار همچنین " Anthem of The Decades" را هم منتشر کرده است.از او آثار متعدد دیگری به زبان زولو به چاپ رسیده است.هرچند بسیاری از آثار او نه چاپ شده اند و نه ترجمه، اما بعضی آثار مشهور او به چندین زبان زنده نظیر انگلیسی ، فرانسوی ، آلمانی  و ژاپنی ترجمه و منتشر شده اند.

او از سن 12 سالگی و با سرودن شعر برای روزنامه ها و مجلات فعالیت ادبی خود را آغاز کرد و پس از دریافت درجظ کارشناسی ارشد در رشتة شعر زولویی برای ادامه مطالعات در سطوح بالاتر به دانشگاه لندن رفت و همزمان به عنوان فعال ضد اپارتاید سعی در ترسیم مصایب و مشکلات ملت خویش را داشت.کوینه یکی از بنیانگزاران حرکت ضد آپارتاید در بریتانیا بود که دفتر کنگرة ملی آفریقا را در لندن همراه با رییس جمهور فعلی امبکی تاسیس کرد.وی در سال 1962 به عنوان مسوول ANC در اروپا و آمریکا معرفی شد.او پس از پیروزی نهضت ضد آپرتاید در سال 1993 به آفریقای جنوبی بازگشت . کوننه به عنوان شاعر برجستة زبان زولویی و نیز یک مبارز ضد آپارتاید نقشی حساس و موثر در توجه دادن جوامع دانشگاهی اروپا و آمریکا به خطرات نظام آارتاید داشت.

........

کوراپتس کگوسیتسایل صاحب یکی از صداهای ماندگار و ویژه در عرصه شعر امروز آفریقای جنوبی است که شعر او در امتداد مبارزات ملت آفریقا در راه رهایی از سلطة آپارتاید نقشی ویژه ایفا کرده است.

وی در سال 1938 بدنیا آمده است.کگوسیتسایل  به عنوان یکی از اعضای جوان و پرشور به کنگرة ملی آفریقا پیوست ودر سال 1961 و به منظور پیگیری تلاش ها و کوشش هایش در جنبش ازادی خواهی و  ضد تبعیض نژادی مجبور به ترک آفریقای جنوبی شد.او یکی از بنیانگزاران بخش دانش آموختگان فرهنگ و هنر در کنگرة ملی آفریقاست و از این جهت نقش اساسی در پی ریزی ادبیاتی دارد که می توان از آن به عنوان ادبیات مقاومت و آزادیخواه آفریقای جنوبی نام برد.

کگوسیتسایل ضمن دریافت بسیاری از جوایز شعری در طی سالیان سال فعالیت ادبی ، همچنان مشغول مطالعه و تدریس ادبیات و نقد ادبی در تعدادی از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ایالات متحده و نیز قارة آفریقاست.

 

شعر او در گستره ای وسیع از موضوعات اجتماعی و سیاسی صرف و صریح تا مفاهیم عاشقانه و درونیات تغزلی جاری ست .او شاعری ست که ضمن همراهی با جامعه خود در راه رهایی از یوغ نژاد پرستی سهم خود را براستی در تامین غذای روحی و انسانی ملت خویش ادا می کند.کگوسیتسایل علاوه بر شاعری آموزگاری با طبع و توان خدادادی ست چنانکه در میان آثار او کتابی ارزشمند یافت می شود که اختصاص به آموزش صنعت شعر دارد . وی در این کتاب بیشتر به چگونگی شعر می پردازد و نه چیستی آن.

مشخصة قدرتمند شعری او  تصدیق و اعتراف صریح به تحت تاثیر قرار گرفتن و آشنایی و دوستی با سایر هنرمندان اس به نحوی که بویژه علاقة عمیق او به موسیقی جز و بلوز  در کارهایش نمود ویژه ای دارد.شعر او گاه با نقل عباراتی از آوازها و اهنگ ها به ناگهان می تپد و جرقه می زند وگاه حتی به موسیقی دانان هم ارجاعاتی مستقیم دارد . از میان این موسیقی دان ها می توان از بیلی هالیدی ، نینا سیمون ، بی بی کینگ ، اویتس ردینگ ، جان کالترن و گلوریا بوسمن نام برد.در حقیقت او ضمن ارجاع به موسیقی جاز که در مقام خاص خودش دنبال می شود بصورت فی البداهه بر روی مقام دیگر کار می کند.ارجاعات فرامتنی در کار او فراوان یافت می شود و همواره با جسارتی همراه است که خوانندگان آثارش با ان آشنایند.

در واقع وقتی او در شعری خواننده را به یک قطعه موسیقی ارجاع می دهد ، فرض باید بر این باشد که اگاهی از موسیقی بتواند درصد دریافت شعر را افزایش دهد یا حداقل خواننده را وادار کند تا به قدر کافی در این باره تحقیق کند.البته در مورد شعر باید تمامی شعر بی هیچ اگاهی قبلی در اختیار باشد.

مجموعه آثار او با نام "اگر می توانستم آواز بخوانم "(If I Could Sing) کلیدی را دراختیار ما قرار می دهد که موسیقی را به مثابه خالص ترین هنرها مشخص می کند.عنوان مجموعه در واقع حامل ارزوی شاعر است که می خواهد موسیقی دان باشد.این حس البته اگر درست باشد یه کنایه نشاندهنده یکی از مهمترین ممیزات شعری او یعنی دقت موسیقیایی اشعار اوست.

 

در اینجا یکی از اشعار او را که در دوران آپارتاید سروده شده نقل می شود:

 

خدایان نوشته اند(The Gods Wrote)

(از مجموعه اگر می توانستم آواز بخوانم)

ما تنفس قطرات بارانیم

ذرات دریای شن در توفان

ما ریشه های درخت بااو بابیم

مغز این سرزمین و این خاک

خون کنگو

همچون سینة ابر سیاه

یا همچون شیری که جریان دارد

از میان سال های ناله و رنج

....

انتخاب با ماست

بنابراین زتدگی نیز با ماست

موسیقی شادی میلاد دوبارة ما

شور تی تیمبا یا بوگالو

خدایان خورشید چشم خون ما

خنده های شباهنگام و روزگاه

همه و همه را خدایان نوشته اند

گفتم اشیا را بگردان

بگذار که اشیا بچرخند و برقصند

به ریتم حرکت ما

آیا نمی دانی این است منتهای عشق؟

جان کالترن ! جان کالترن!

بگو نیاکان را

ما گوش سپردیم

ما شنیدیم پیغام شما را

بگو به آنان

شما برای ما ردپایی بر جا نهادید

و اینک ما می دانیم

که انتخاب با ماست

بنابراین آغاز هم

ما ساخته نشدیم برای گریستنی ابدی

انتخاب با ماست

همچنین نیاز و خواستن نیز

انتخاب با ماست

بنابراین تماشای روز نیز

 

در این شعر شاعر بروشنی خواست تاریخی ملت خویش را در بدست آوردن انچه از خود می داند بیان می کند.همچنین تاکید می کند که تنها انتخاب زندگی است  ودر این زندگی است که مفاهیم شکل می گیرد و هویت تاریخی می سازد. ریتم حرکتی که شاعر از آن یاد می کند در نغمات اهنگساز  جریان دارد و شاعر منادی مردمان می شود در پیوستن به این ریتم  زیرا می پندارد گریستن ابدی و مویه بر انچه از دست داده سرنوشت نهایی و ابدی او نیست.

 

"یادداشت های تصادفی برای پسرم "عنوان شعر دیگری از اوست:

 

"یادداشت های تصادفی برای پسرم "Random Notes to My Son))

( از مجموعه اگر می توانستم آواز بخوانمIf I could Sign)

آگاه باش پسرم

کلمات که بر دوش می کشند

وضوح ارزویی مبهم را

نیز بر دوش می کشند

گل و لای خیالات باطل را

که می چکد همچون جراحت زخم برده ای تازیانه خورده

کلمات سخن می گویند

از قدرت سیاه

که چشمانش خبر نخواهد داد

از سپیدای صریح قصدشان

کدامین روز تو وارث خواهی بود؟

چه سایه هایی در سکوت تو سکنی گزیدند؟

......

آرزو داشتم

تمام این سال ها را برایت بازگو کنم

/ 20 نظر / 39 بازدید
نمایش نظرات قبلی
م.ر.ت

برای عرض ارادت خدمت رسیدیم. از قربان تا غدیرتان مبارک باد!

سيد مهدی موسوی

4شنبه 20 دی جلسه نقد و بررسی مجموعه جنجالی و بحث انگیز: « فرشته ها خودکشی کردند » اثری از: « سید مهدی موسوی » ساعت 3 الی 6 بعدازظهر تهران – میدان بهمن - فرهنگسرای بهمن – سالن فرهنگ با حضور شاعران و منتقدانی از سراسر کشور تذکر: به علت حجم بالای نقدها و مقالات قبل از ساعت 3 در سالن باشید آدرس نسخه PDF مجموعه: ( با کلیک راست بر روی نام کتاب و انتخاب گزینه save target as… ) http://www.library.arooz.com/1385/04/post.php#more مهم این نیست که موافق هستید یا مخالف مهم این نیست که 5 سال از چاپ مجموعه گذشته مهم این است که منتظر شما و نقدتان هستم... ( ورود برای عموم آزاد است ) آدرس پوستر مراسم (به لطف شریف عزیز): http://sharif.persiangig.com/image/Others/NaghdMoosavi.jpg

بهمن ساکی

سلام. گفتند به روز شده ام ولی باورم نشد . http://www.saki.blogfa.com/ و http://www.saki2.persianblog.ir/

خليل جوادی

سينا سلا خيلی خوشحالم که پيدات کردم از مطالبت بی اندازه لذت بردم موفق باشی

م.ر.ت

دنيايی دارند سياهان!

راديومانيا

سلام آقا محمود/نگاهی به تاريخ اين نوشته ات بينداز،از يک ماه هم گذشت/دوشنبه ها هم که نمی آيی/هر دو شماره ات هم که «در دسترس نمی باشد»/آن وقت از من می پرسی چه خبر!/نکند منظورت اين است که آن را که خبر شد خبری باز نيامد/.../

غزل محض

سلام عزيز واقعا جالب بود عزل محض با مطلبی در باره ی لولوی شاعران ايران بروز است ومنظر حضور شما البته نترس بيا چون خودش نيست رفته اونور یا حق

محمد تقوايی

سلام. از کارای خوبتون ممنون. با اجازه شما وبلاگ شمارو لینک کردم. از شما دعوت می کنم به وب نوشته های من هم سر بزنید. منتظرم. پایدار باشید